عملیات اهدای تخمک، شامل تهیه و جمعآوری تخمک از زن اهدا کننده، باروری آن در آزمایشگاه با اسپرم شوهر و انتقال رویان یا جنینهای حاصل به رحم گیرنده (خانم نابارور) است. اين روش هم اكنون در كشور ما پس از طی مراحل شرعی و قانونی آن سالهاست كه مورد استفاده قرار میگیرد. با توجه به فتاوی مراجع عظام، در مواردی که عامل زنانه علت ناباروری باشد، درصورت تمایل زوجین نابارور، میتوان از تخمک اهدایی استفاده کرد. تشخیص و اثبات ناباروری زوجین پس از بررسی و تشخیص گروه تخصصی اثبات میشود. چنانچه تیم پزشکان مرکز تشخیص دهند در خانم تخمک وجود ندارد و یا تخمکها ازکیفیت مناسبی برخوردار نیستند و یا جنینهای حاصل از کیفیت مناسب برخوردار نیستند و دلیل این کیفیت نامناسب، تخمکهای خانم باشد، از اهدا تخمک استفاده می شود.
شرایط گیرندگان تخمک
حداکثر سنی فرد گیرنده تخمک 50 سال است. البته فرد باید کاملا از خطرات باروری در سنین بالا مطلع باشد و پس از مشاورههای لازم با متخصصین مختلف و روانپزشک برای این کار اقدام کند.
جلسه مشاوره
لازم است زوجی که می خواهند با روش اهدای تخمک تحت درمان قرار گیرند تحت مشاوره باشند و تمام جوانب این کار اعم از مسایل روحی، روانی، ارث و قانون و سایر مسایل را در نظر بگیرند و با آگاهی کامل درمان را آغاز کنند. همه متقاضیان دریافت تخمک اهدایی يك جلسه مشاوره در بخش درمانهای جایگزین مرکز درمان ناباروری خواهند داشت . اين جلسه فرصتي را فراهم مي آورد تا در موضوع فرآيند اهداء تخمك به تفصيل گفتگو شده و سوالاتي در اين مورد مطرح شود. در زمان جلسه مشاوره ، متقاضیان با پزشك و ديگر پرسنل مركز نازايي ملاقات نموده و در مورد روند اهداء تخمك اطلاعاتي پيدا مي كنند. پس از تصمیم گیری نهایی مراجعین در لیست متقاضیان دریافت تخمک اهدایی قرارمی گیرند.
بررسیهای پزشکی دریافت کنندگان
لازم است سلامتی دریافتکنندگان تخمک قبل از آغاز فرآیند مورد بررسی دقیق قرارگیرد تا مشخص شود آیا زوجین برای استفاده از فرآیند استفاده از تخمک اهدایی مناسبند یا خیر. همچنین مشخص شود که خانم دریافتکننده آمادگی کافی برای مرحله آماده سازی رحم، دوران حاملگی و زایمان و مراحل پس از آن را دارد. به این دلیل از متقاضیان دریافت تخمک اهدایی جهت غربالگری آزمايشاتی بعمل میآید. پزشك تاريخچه زوجين را مورد مطالعه قرارداده و غالبا دستور چند آزمايش تشخيصی میدهد. همچنین ممکن است مشاوههایی با پزشکان خارج از مرکز درمان ناباروری مانند مشاوره داخلی و قلب نیز درخواست شود. اين بررسیها و مشاورهها جهت مطلوب نمودن اهدا و تشخيص خطرات احتمالی برای گيرنده انجام میشود. در برخی موارد تهديدكننده سلامتی در فرد گيرنده، ممكن است افراد از شركت در اهدا منع شوند. در مرکز ناباروری زوجین مورد معاينه قرار میگیرند و در اغلب موارد "اولترا سوند واژينال" و تجزيه و تحليل اسپرم از آنان انجام میگیرد. در صورت نیاز ممکن است نمونه اسپرم فریز شود.
انتخاب اهدا کننده مناسب
از بین خانمهای داوطلب اهدای تخمک که به مرکز مراجعه کرده اند و سلامتی، شایستگی و توانایی آنها جهت اهدای تخمک به مرکز درمان ناباروری ثابت شده است، خانمی که بیشترین شباهت را از لحاظ گروه خونی، خصوصیات ظاهری، فرهنگی و اجتماعی با زوجین متقاضی داشته باشد انتخاب میگردد و وارد سیکل اهدای تخمک میشود.
ایجاد جنین از تخمکهای اهدایی
بعد از تشکیل پرونده و انجام آزمایشات و معاینات و بررسی سلامتی خانم اهدا کننده تخمک، سیکل اهدای تخمک آغاز میشود. در طول یک دوره مشخص، تزریق آمپولهای تحریک تخمدانی برای خانم اهداکننده تخمک صورت میگیرد تا تخمکها رشد نمایند. رشد تخمکها در چند مرحله با استفاده از سونوگرافی مورد بررسی قرار می گیرد. بعد از رشد تخمکها به مرحله نهایی، با انجام بیحسی موضعی یا بیهوشی کوتاه مدت و با کمک مشاهدات سونوگرافی و از طریق واژینال تخمکها را از او دریافت میکنند. تخمکهای دریافت شده را در محیط کشت قرار میدهند و آنها را با اسپرم زوج متقاضی دریافت تخمک لقاح داده و پس از 2 الی 3 روز جنینهای حاصله را فریز نموده و برای انتقال در زمان مناسب به خانم متقاضی دریافت تخمک اهدایی در مخازن نیتروژن مایع در مرکز درمان ناباروری نگهداری میکنند.
آماده سازی دریافت کننده جهت انتقال جنینها
پس از آماده شدن جنینها در زمانی که برای زوجین متقاضی مناسب باشد سیکل انتقال جنین آغاز میشود به این منظور رحم خانم متقاضی دریافت جنین حاصل از تخمک اهدایی با داروهای مناسب آماده برای انتقال جنین میگردد و در روز مناسب جنینهای فریز شده از حالت انجماد خارج میشوند و به رحم خانم انتقال داده میشوند. در مواردی که زوجین تمایل به استفاده از جنینهای تازه و غیر منجمد داشته باشند لازم است که تطابق و همزمانی بین سیکلهای قاعدگی خانم اهداکننده و خانم دریافت کننده تخمک صورت گیرد. در این حالت لازم است ایجاد جنینها در آزمایشگاه در زمانی باشد که رحم خانم گیرنده برای دریافت جنین آمادگی لازم را دارد.